Διακήρυξη του Κοινωνικού Κινήματος «Για την Αναγέννηση της Ορθοδοξίας»
Μαρτυρία και έκκληση
Στην κρίσιμη κατάσταση που διαμορφώθηκε, η οποία φέρνει ολόκληρη Τοπική Εκκλησία στο χείλος του πνευματικού αφανισμού, θεωρούμε καθήκον μας να μαρτυρήσουμε ενώπιον του Θεού και ενώπιον όλου του πιστού λαού τα εξής:
- Το Πατριαρχείο Μόσχας χάνει ραγδαία το πνευματικό του κύρος. Για να επιβιώσει χρειάζεται τα δεκανίκια του κράτους. Σε έναν τίμιο πνευματικό αγώνα δεν αντέχει τον ανταγωνισμό ούτε καν με τις ολιγάριθμες λεγόμενες «θρησκευτικές αιρέσεις». Η κοινωνία όμως χρειάζεται πραγματική πνευματική αναγέννηση. Η ρίζα της κρίσης που έπληξε τη χώρα μας δεν βρίσκεται μόνο στην πολιτική ή οικονομική αστάθεια, αλλά στην κατάσταση της κοινωνίας μας, την οποία σε μεγάλο βαθμό καθορίζει το Πατριαρχείο Μόσχας, που με τη βοήθεια των πολιτικών αρχών κατέλαβε τον «κανονικό πνευματικό χώρο» της Ρωσίας.
- Η Ορθόδοξη Εκκλησία πρέπει να απομακρυνθεί από την οργάνωση κατά το πρότυπο της ολοκληρωτικής δικτατορίας και να αποκτήσει συνομοσπονδιακή κανονική συγκρότηση. Η ανώτατη ιεραρχική εξουσία στην Εκκλησία είναι ο επίσκοπος, κεφαλή της επισκοπής, όπως ήταν και στην αποστολική εποχή. Οι επίσκοποι που ηγούνται επισκοπών έχουν το δικαίωμα να ενώνονται σε ενιαία εκκλησιαστική δομή, αλλά μόνο με συμβουλευτικές και συντονιστικές αρμοδιότητες. Μια τέτοια δομή δεν πρέπει να έχει διοικητικές λειτουργίες ούτε το δικαίωμα να διορίζει ή να παύει επισκόπους. Το δικαίωμα αυτό πρέπει να το έχουν μόνο οι επισκοπικές συνελεύσεις (εφόσον έχουν καταρτιστεί οι σχετικές διαδικασίες).
- Οι επίσκοποι και οι ιερείς πρέπει να εκλέγονται (και να αποχωρούν σε σύνταξη) μόνο από τον ίδιο τον λαό, από τις επισκοπικές (ενοριακές) συνελεύσεις, με πρόταση του επισκοπικού συμβουλίου.
- Πρέπει να επιτρέπεται η χειροτονία σε επίσκοπο άγαμου ή έγγαμου ιερέα χωρίς την υποχρεωτική κουρά μοναχού.
- Η Εκκλησία πρέπει να έχει τρεις κλάδους εξουσίας: νομοθετικό, εκτελεστικό και δικαστικό.
- Ως σήμερα οι περισσότερες ορθόδοξες Εκκλησίες έχουν ήδη περάσει στο νέο γρηγοριανό ημερολόγιο (εξαίρεση αποτελούν μόνο οι πιο συντηρητικές Εκκλησίες: η Ρωσική, η Σερβική και των Ιεροσολύμων). Μία από τις κατευθύνσεις της αναγκαίας μεταρρύθμισης είναι η μετάβαση της Ορθόδοξης Εκκλησίας στη Ρωσία στο νέο ημερολόγιο. Η μετάβαση αυτή δεν πρέπει να είναι αναγκαστική: οι ενορίες που δεν επιθυμούν να στηρίξουν την ημερολογιακή μεταρρύθμιση πρέπει να έχουν το δικαίωμα να χρησιμοποιούν το ιουλιανό ημερολόγιο.
- Η σκληρή πειθαρχία των αυστηρών νηστειών που ισχύει σήμερα στην Ορθοδοξία πρέπει να αναθεωρηθεί μέσα σε λογικά όρια.
- Με τη συναίνεση των πιστών πρέπει να απλοποιείται και να συντομεύεται η ορθόδοξη λατρεία, απαλλασσόμενη από την περιττή βυζαντινή μεγαλοπρέπεια.
- Πρέπει να καταργηθεί το περίπλοκο πολυβάθμιο σύστημα εκκλησιαστικών διακρίσεων και πομπωδών τίτλων, που γεννά ματαιοδοξία, καριερισμό και διαφθορά.
- Οι ακολουθίες πρέπει να τελούνται σε οποιαδήποτε γλώσσα κατά την επιθυμία των πιστών, και πρώτα απ᾿ όλα στα ρωσικά.
- Κάθε ακολουθία πρέπει οπωσδήποτε να συνοδεύεται από κήρυγμα.
- Πρέπει να εξαλειφθούν από την πρακτική της εκκλησιαστικής ζωής κάθε είδους χρεώσεις για ακολουθίες και ιεροπραξίες.
- Πρέπει να ανοίξει το ιερό βήμα για μεγαλύτερη συμμετοχή των πιστών στη λατρεία και, κατά την επιθυμία των πιστών, να μεταφερθεί η Αγία Τράπεζα στο μέσο του ναού.
- Πρέπει να αναβιώσει η δημοσιότητα των οικονομικών απολογισμών των εκκλησιαστικών οργανισμών όλων των επιπέδων.
- Πρέπει να αποκατασταθεί η τακτική σύγκληση επισκοπικών και τοπικών συνόδων.
Ελπίζουμε στην αναγέννηση της Εκκλησίας, παρά τη σημερινή αξιοθρήνητη κατάστασή της. Πιστεύουμε ότι δεν απέχει ο καιρός που από γραφειοκρατική υπηρεσία θα γίνει μια αληθινά ελεύθερη Εκκλησία του Χριστού, αφοσιωμένη στον Θεό και στην υπηρεσία του λαού.
Μια τέτοια αναγέννηση όμως δεν μπορεί να συντελεστεί χωρίς την ενεργό συμμετοχή των επισκόπων, του κλήρου και όλου του πιστού λαού.
Απευθυνόμαστε σε όλους τους ορθόδοξους χριστιανούς με την έκκληση να λάβουν μέρος στο κίνημα για την αναγέννηση της Ορθοδοξίας.
Αν οι εκκλησιαστικές μεταρρυθμίσεις δεν γίνουν σήμερα, αύριο η Ορθοδοξία θα είναι οριστικά καταδικασμένη στην αυτοαπομόνωση, καταδικασμένη να βρεθεί σε μια θρησκευτική ζώνη απολιθωμάτων.
Μόσχα, 31 Ιανουαρίου 2000