Τα θεμέλια της πίστεως της Αποστολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας
Περί της Εκκλησίας
Περί της Εκκλησίας
Η Εκκλησία είναι κοινωνία ανθρώπων συστημένη από τον Θεό, ενωμένων με την ορθόδοξη πίστη, τον Νόμο του Θεού, την ιεραρχία και τα Μυστήρια.
Το να πιστεύει κανείς στην Εκκλησία σημαίνει να τιμά με ευλάβεια την αληθινή Εκκλησία του Χριστού και να υπακούει στη διδασκαλία και τις εντολές της με τη βεβαιότητα ότι μέσα της παραμένει, ενεργεί σωτήρια, διδάσκει και κυβερνά η χάρη που εκχέεται από τη Μία Αιώνια Κεφαλή της, τον Κύριο Ιησού Χριστό.
Η Εκκλησία, που είναι ορατή, αποτελεί αντικείμενο πίστεως, ενώ η πίστη, κατά τον Απόστολο, είναι «ἔλεγχος οὐ βλεπομένων» (βεβαιότητα για τα αόρατα). Πρώτον, αν και η Εκκλησία είναι ορατή, αόρατη είναι η χάρη του Θεού που της έχει δοθεί και δίνεται σε όσους (ανθρώπους) αγιάζονται μέσα της, και αυτή ακριβώς είναι το κυρίως αντικείμενο της πίστεως στην Εκκλησία. Δεύτερον, αν και η Εκκλησία είναι ορατή, καθόσον βρίσκεται επί γης και σε αυτήν ανήκουν όλοι οι ορθόδοξοι χριστιανοί που ζουν επί γης, συγχρόνως είναι και αόρατη, καθόσον βρίσκεται και στους ουρανούς και σε αυτήν ανήκουν όλοι όσοι εκοιμήθησαν στην αληθινή πίστη και αγιότητα.
Η Εκκλησία είναι μία, διότι είναι ένα πνευματικό σώμα, έχει μία Κεφαλή, τον Χριστό, και εμψυχώνεται από ένα Πνεύμα του Θεού.
Ο Ιησούς Χριστός είναι η μόνη Κεφαλή της μίας Εκκλησίας. Ο Απόστολος Παύλος γράφει ότι για την Εκκλησία, ως οικοδομή του Θεού, «θεμέλιον ἄλλον οὐδεὶς δύναται θεῖναι παρὰ τὸν κείμενον, ὅς ἐστιν Ἰησοῦς Χριστός» (Α΄ Κορ. 3,9–11). Γι’ αυτό για την Εκκλησία, ως Σώμα του Χριστού, δεν μπορεί να υπάρχει άλλη Κεφαλή εκτός από τον Κύριο Ιησού Χριστό. Η Εκκλησία, που πρέπει να διαμένει εις πάσας τας γενεάς του αιώνος (έως τη συντέλεια), απαιτεί και Κεφαλή που διαμένει πάντοτε, και τέτοια είναι μόνο ο Κύριος Ιησούς Χριστός. Γι’ αυτό και οι Απόστολοι ονομάζονται όχι κάτι περισσότερο από διάκονοι της Εκκλησίας (Κολ. 1,24–25).
Η ενότητα της Εκκλησίας μάς επιβάλλει το καθήκον να τηρούμε (να διαφυλάσσουμε) «τὴν ἑνότητα τοῦ Πνεύματος ἐν τῷ συνδέσμῳ τῆς εἰρήνης» (Εφ. 4,3).
Η Εκκλησία μας και οι άλλες χριστιανικές Εκκλησίες
Η Εκκλησία είναι μία, υπάρχουν όμως πολλές Εκκλησίες χωριστές και αυτοτελείς, για παράδειγμα η Ιεροσολύμων, η Αντιοχείας, η Αλεξανδρείας, η Κωνσταντινουπόλεως, η Ρωσική. Αυτές είναι τοπικές Εκκλησίες, ή μέρη της Μίας Οικουμενικής Εκκλησίας.
Η Εκκλησία μας πιστεύει ότι η χάρη του Θεού διασώζεται και έξω από τα ορατά όρια των επιμέρους εκκλησιαστικών οργανισμών. Οι ορθόδοξοι χριστιανοί κατά συνείδηση και κατά τους κανόνες οφείλουν να διακόπτουν την κοινωνία με επίσκοπο ή επισκόπους που σφάλλουν κατά της πίστεως ή κατά των ηθικών εντολών. Γι’ αυτό δεν πρέπει να κατακρίνονται οι οπαδοί των παλαιόπιστων κοινοτήτων, οι Αληθώς Ορθόδοξοι χριστιανοί ή οι πιστοί της Κατακόμβης, οι προτεστάντες ή οι καθολικοί, καθώς και εκείνοι οι Ρώσοι ορθόδοξοι που αποσχίστηκαν από τη ρωσική Ορθοδοξία μετά τη μετανάστευση και σχημάτισαν αυτοτελείς Εκκλησίες, μη συμφωνώντας με την πορεία του Μητροπολίτη Σεργίου (Στραγκορόντσκι) προς νομιμοφροσύνη απέναντι στη σοβιετική εξουσία. Η τελική κρίση γι’ αυτούς ανήκει μόνο στον Κύριο Ιησού Χριστό, ενώ το δικό μας καθήκον ως ορθόδοξων χριστιανών είναι να φυλάσσουμε την ενότητα της Εκκλησίας μας και να μην κατακρίνουμε τις άλλες Εκκλησίες.
Η αυτοτέλεια της ορατής οργανώσεως των διαφόρων Εκκλησιών δεν τις εμποδίζει να είναι πνευματικά μεγάλα μέλη του ενός σώματος της Οικουμενικής Εκκλησίας, να έχουν μία Κεφαλή, τον Χριστό, και ένα πνεύμα πίστεως και χάριτος. Η ενότητα αυτή εκφράζεται ορατά με την κοινή ομολογία πίστεως και με την κοινωνία στις προσευχές και στα Μυστήρια.
Η κοινή ομολογία πίστεως συνίσταται στην αναγνώριση του Συμβόλου της Πίστεως. Η Εκκλησία μας, ομολογώντας το Σύμβολο της Πίστεως Νικαίας-Κωνσταντινουπόλεως, αναγνωρίζει ως χριστιανικές και τις Εκκλησίες που ομολογούν το Αποστολικό Σύμβολο της Πίστεως (τις λεγόμενες «προχαλκηδόνιες» Εκκλησίες: την Αιθιοπική, την Αρμενική). Αναγνωρίζουμε ως μέρος της Μίας, Καθολικής Εκκλησίας, αδελφή μας εν Χριστώ, και την Καθολική Εκκλησία, λαμβάνοντας υπόψη ότι την προσθήκη στο Σύμβολο για την εκπόρευση του Αγίου Πνεύματος «διὰ τοῦ Υἱοῦ» οι Ρωμαιοκαθολικοί την ερμηνεύουν σε πατερικό πνεύμα.
Αναμφίβολα υπάρχει επίσης ενότητα μεταξύ της επί γης και της Ουράνιας Εκκλησίας, τόσο στη σχέση τους προς τη Μία Κεφαλή, τον Κύριο ημών Ιησού Χριστό, όσο και κατά την αμοιβαία κοινωνία της μιας με την άλλη.