Τα θεμέλια της πίστεως της Αποστολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας
Τα γνωρίσματα της Εκκλησίας
Τα γνωρίσματα της Εκκλησίας
Η Εκκλησία είναι Αγία, διότι αγιάστηκε από τον Κύριο Ιησού Χριστό με τα πάθη Του, με τη διδασκαλία Του, με την προσευχή Του και με τα Μυστήρια.
Η Εκκλησία είναι Αγία, μολονότι μέσα της υπάρχουν και αμαρτάνοντες. Όσοι αμαρτάνουν, αλλά καθαρίζονται με αληθινή μετάνοια, δεν εμποδίζουν την Εκκλησία να είναι Αγία· οι δε αμετανόητοι αμαρτωλοί, είτε με ορατή ενέργεια της εκκλησιαστικής εξουσίας είτε με αόρατη ενέργεια της κρίσεως του Θεού, αποκόπτονται ως νεκρά μέλη από το σώμα της Εκκλησίας, και έτσι αυτή και από αυτή την άποψη διαφυλάσσεται Αγία.
Η Εκκλησία ονομάζεται Καθολική, ή, που είναι το ίδιο, Οικουμενική, διότι δεν περιορίζεται σε κανέναν τόπο, ούτε σε χρόνο, ούτε σε λαό, αλλά περιλαμβάνει τους αληθινά πιστούς όλων των τόπων, των χρόνων και των λαών. Ο Απόστολος Παύλος λέει ότι το ευαγγέλιο υπάρχει σε όλο τον κόσμο και «ἐστὶ καρποφορούμενον καὶ αὐξανόμενον» (Κολ. 1,5–6) και ότι στη χριστιανική Εκκλησία «οὐκ ἔνι Ἕλλην καὶ Ἰουδαῖος, περιτομὴ καὶ ἀκροβυστία, βάρβαρος, Σκύθης, δοῦλος, ἐλεύθερος, ἀλλὰ τὰ πάντα καὶ ἐν πᾶσι Χριστός» (Κολ. 3,11). «οἱ ἐκ πίστεως εὐλογοῦνται σὺν τῷ πιστῷ Ἀβραάμ» (Γαλ. 3,9).
Σπουδαίο προνόμιο της Καθολικής Εκκλησίας είναι ότι σε αυτήν κατεξοχήν ανήκουν οι υψηλές επαγγελίες (υποσχέσεις): ότι πύλες ᾅδου δεν θα την κατισχύσουν, ότι ο Κύριος θα είναι μαζί της έως τη συντέλεια του αιώνος, ότι σε αυτήν θα μένει η δόξα του Θεού εν Χριστώ Ιησού εις πάσας τας γενεάς του αιώνος, ότι επομένως ποτέ δεν μπορεί ούτε να εκπέσει από την πίστη ούτε να σφάλει στην αλήθεια της πίστεως ή να περιπέσει σε πλάνη. «Ἀναμφιβόλως ὁμολογοῦμεν, ὡς βεβαίαν ἀλήθειαν, τὴν Καθολικὴν Ἐκκλησίαν μὴ δύνασθαι ἁμαρτάνειν ἢ πλανᾶσθαι καὶ ψεῦδος ἀντὶ ἀληθείας προφέρειν· τὸ γὰρ Πανάγιον Πνεῦμα, ἀεὶ ἐνεργοῦν διὰ τῶν πιστῶς διακονούντων τῇ Ἐκκλησίᾳ Πατέρων καὶ Διδασκάλων, ἀπὸ πάσης πλάνης ῥύεται αὐτήν» (Ομολογία των Πατριαρχών της Ανατολής περί της ορθοδόξου πίστεως, όρος 12).
Η Καθολική Εκκλησία περιλαμβάνει όλους τους αληθινά πιστούς στον κόσμο. Εφόσον ο Κύριος Ιησούς Χριστός, κατά τον λόγο του Αποστόλου Παύλου, είναι η Κεφαλή της Εκκλησίας «καὶ αὐτός ἐστι σωτὴρ τοῦ σώματος», για να μετέχει κανείς στη σωτηρία Του (μαζί Του) είναι αναγκαίο να είναι μέλος του Σώματός Του, δηλαδή μέλος της Καθολικής Εκκλησίας (Εφ. 5,23).
Ο Απόστολος Πέτρος γράφει ότι το Βάπτισμα μας σώζει κατά τον τύπο της κιβωτού του Νώε. Όλοι όσοι σώθηκαν από τον παγκόσμιο κατακλυσμό σώθηκαν μόνο μέσα στην κιβωτό του Νώε. Έτσι όλοι όσοι βρίσκουν την αιώνια σωτηρία τη βρίσκουν στη Μία Καθολική Εκκλησία.
Η Εκκλησία ονομάζεται Αποστολική, διότι αδιάκοπα και αναλλοίωτα διαφυλάσσει από τους αποστόλους και τη διδασκαλία και τη διαδοχή των δωρεών του Αγίου Πνεύματος μέσω της ιερής χειροτονίας. Με την ίδια έννοια η Εκκλησία ονομάζεται επίσης Ορθόδοξη, ή Ορθόπιστη. «οὐκέτι ἐστὲ ξένοι καὶ πάροικοι, ἀλλὰ συμπολῖται τῶν ἁγίων καὶ οἰκεῖοι τοῦ Θεοῦ, ἐποικοδομηθέντες ἐπὶ τῷ θεμελίῳ τῶν ἀποστόλων καὶ προφητῶν, ὄντος ἀκρογωνιαίου αὐτοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ» (Εφ. 2,19–20).
Το Σύμβολο της Πίστεως, ονομάζοντας την Εκκλησία Αποστολική, διδάσκει να κρατούμε σταθερά τη διδασκαλία και τις παραδόσεις των αποστόλων και να αποφεύγουμε τη διδασκαλία και τους διδασκάλους που δεν στηρίζονται στη διδασκαλία των αποστόλων. Γι’ αυτό θεωρούμε επιτρεπτό για τον πιστό χριστιανό να εγκαταλείπει έναν συγκεκριμένο εκκλησιαστικό οργανισμό, αν ο νους και η συνείδησή του του υποδεικνύουν ότι ο οργανισμός αυτός παραβίασε την αποστολική πίστη και η δράση των ηγετών του αντιβαίνει στο πνεύμα του Ευαγγελίου. Συγχρόνως θεωρούμε αναγκαίο να μην αναθεματίζουμε κανέναν· κανέναν που ομολογεί το Όνομα του Χριστού να μην τον αποκόπτουμε από την Εκκλησία και να μην τον ονομάζουμε άπιστο, αλλά να αφήνουμε την κρίση στον ίδιο τον Κύριο Ιησού Χριστό, ο οποίος, κατά την ελπίδα μας, έρχεται σύντομα εν δόξῃ να κρίνει ζώντας και νεκρούς.
Η Εκκλησία μας δεν εισάγει τίποτε νέο στην Ορθόδοξη Παράδοση, αλλά προσπαθεί να ενώσει τις διασπασμένες κατευθύνσεις της ρωσικής Ορθοδοξίας, αρχίζοντας από εκείνους τους ορθόδοξους χριστιανούς («αρχαιοορθοδόξους» ή «παλαιοπίστους») που δεν δέχθηκαν τις μεταρρυθμίσεις του Πατριάρχη Νίκωνος. Συνεχίζουμε την παράδοση του Μητροπολίτη Πλάτωνος (Λέβσιν), ο οποίος στις αρχές του 19ου αιώνα ευλόγησε την ένταξη των «παλαιοπίστων» στη Ρωσική Ελληνορθόδοξη Καθολική Εκκλησία με διατήρηση των παλαιών τους τυπικών (η λεγόμενη «ομοπιστία»).
Κάθε κοινότητα στην Εκκλησία μας έχει το δικαίωμα να τροποποιεί το ορθόδοξο λειτουργικό τυπικό στο πλαίσιο του γενικού Τυπικού (του αρχαίου εκκλησιαστικού λειτουργικού κανονισμού), υπό την προϋπόθεση ότι οι τροποποιήσεις αυτές γίνονται σύμφωνα με το καταστατικό της κοινότητας και με τη συγκατάθεση του επισκόπου στη δικαιοδοσία του οποίου ανήκει η κοινότητα.
Η Εκκλησία μας συνεχίζει την παράδοση και εκείνων των «μη μνημονευόντων» («Αληθώς Ορθοδόξων», «της Κατακόμβης») ορθόδοξων χριστιανών, οι οποίοι θεωρούσαν αδύνατο για τη συνείδησή τους τον συμβιβασμό με την αθεϊστική εξουσία. Στους κόλπους της Εκκλησίας μας βρίσκουν τη δυνατότητα να ομολογούν τον Χριστό σύμφωνα με το πνεύμα και το γράμμα της Παραδόσεως της Ρωσικής Καθολικής Ελληνορθόδοξης Εκκλησίας (όπως ονομαζόταν η Ορθόδοξη Εκκλησία στη Ρωσία από την εποχή του αυτοκράτορα Πέτρου του Μεγάλου έως τα μέσα της δεκαετίας του 1920) και όσοι, για διάφορους λόγους και όχι πάντοτε με τη θέλησή τους, αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν το Πατριαρχείο Μόσχας, για να συνεχίσουν να ακολουθούν τον Χριστό.
Στην Εκκλησία μας είναι επίσης ευπρόσδεκτη η παρουσία και εκείνων των ορθοδόξων που συνεχίζουν τις παραδόσεις του Βλαντιμίρ Σολοβιόφ, του Νικολάι Μπερντιάεφ και του π. Αλεξάνδρου Μεν, αποδίδοντας πρωταρχική σημασία στην ανοιχτότητα της Ορθοδοξίας για διάλογο με τις άλλες χριστιανικές ομολογίες.